8. Hukuk Dairesi 2026/4264 E. , 2026/5814 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/131 E., 2026/993 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Söğüt 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/498 E., 2023/786 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. ... ili ... ilçesi ... köyünde bulunan ve tapuda 1 69... parsel sayılı 422,72 metrekare yüzölçümündeki Hazine adına kayıtlı bahçe vasıflı taşınmaz 29.01.2019 tarihinde 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun (6292 sayılı Kanun) uyarınca yapılan satış sonucunda davalı ... adına tescil edilmiş; bilahare, kayden yapılan satışlar sonunda 04.03.2021 tarihinde son kayıt maliki olan dava dışı Erkan Altın adına intikal ettirilmiştir.
2. Davacı Hazine vekili dava dilekçesinde; 1 69... parsel sayılı taşınmazın 6292 sayılı Kanun'un 12. maddesi uyarınca davalıya satıldığını ancak davalının hak sahibi olma koşullarını taşımadığından satış işleminin aynı Kanun ve 355 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'ne aykırı olduğunu belirterek, taşınmazın tapu kaydının aynı Kanun'un 11/4. maddesi uyarınca iptali ile Hazine adına tapuya tesciline, tapu iptali ve tescili taleplerinin kabul edilmemesi halinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 77. vd. maddeleri uyarınca sebepsiz zenginleşme nedeniyle belirlenecek tazminat tutarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "355 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nde satış kapsamı dışında tutulması gereken Hazineye ait tarım arazilerinin belirtildiği ancak yönetmeliğe uygun araştırmanın yapılmadığı, idarenin kendi kusurundan kaynaklanan işlem için işlem tarihi üzerinden yaklaşık on yıl geçtikten sonra işlemin iptalini isteyemeyeceği, bu nedenlerle ispat yükü üzerinde bulunan davacının davasını ispat edemediği" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı Hazine vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre dava konusu taşınmazın öncesinde davacı Hazineye ait iken 6292 sayılı Kanun hükümlerine dayalı olarak davalıya satış yoluyla kayden devir edildiği noktasında uyuşmazlık bulunmadığı, taraflar arasındaki uyuşmazlığın, Hazineye ait tarım arazilerinin hak sahiplerine satışı için 6292 sayılı Kanun'un 12. maddesinde sayılan durumların gerçekleşip gerçekleşmediği noktasında toplandığı, taşınmazın davalı adına tesciline esas olan hukuki işlemin 6292 sayılı Kanun uyarınca Hazinenin satışına dayanan idari bir işlem olduğu, Hazinenin satışına dayanan idari işlem ortadan kaldırılmadıkça tapu iptali ve tescile ilişkin davanın dinlemeyeceği, kaldı ki Hazinenin satışına dair idari işlem geri alınmadığından veya iptal edilmediğinden davalı adına oluşan kaydın yolsuz olduğunun bu aşamada kabul edilemeyeceği dikkate alındığında davalının sebepsiz zenginleştiğinden de söz edilemeyeceği, her ne kadar tapu iptali ve tescil istemi yönünden davalı dava tarihi itibariyle tapu kayıt maliki olmadığı ve tapu kayıt malikinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 124.maddesi gereği davaya dahil edilmesi gerektiği öne sürülebilir ise de bu hususun sonuca etkili olmadığı ve bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığı" gerekçesiyle davacı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; dava dilekçesi ve aşamalardaki iddialarını tekrarlayarak Bölge Adliye Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, davalının hak sahipliği koşullarını taşınmadığından tescil işleminin yolsuz olduğunu belirterek, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Uyuşmazlık; 6292 sayılı Kanun'un 12. maddesi kapsamında yapılan satış işlemi sonucunda davalı lehine doğan mülkiyet hakkının, davalının Kanun'da öngörülen hak sahipliği şartlarını taşımadığı iddiasına dayanılarak İdare tarafından geri alınıp alınamayacağı ve bu kapsamda satış işlemine dayalı tapu kaydının iptal edilmesinin mümkün olup olmadığı; bu çerçevede 6292 sayılı Kanun'un 11/4. maddesine ilişkin olarak Anayasa Mahkemesinin 10.09.2025 tarihli ve 2024/144 Esas, 2025/188 Karar sayılı iptal kararının (Resmi Gazete: 31.12.2025, Sayı: 33124) yürürlüğe girmiş olması karşısında söz konusu iptal kararının somut uyuşmazlığa etkisinin ne olacağı; ayrıca davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan kanun hükmüne dayanılarak açılan davanın, yargılama sırasında verilen ve temyiz incelemesi tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiş bulunan Anayasa Mahkemesi iptal kararı nedeniyle reddi gerektiğinin kabulü hâlinde yargılama giderleri ile vekalet ücretinin hangi tarafa yükletileceği ya da taraflar üzerinde bırakılmasının gerekip gerekmediği hususlarına ilişkindir.
1. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile 6100 sayılı Kanun'un 369/1. maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar sonucu itibarıyla usul ve kanuna uygun olup davacı Hazine vekilinin aşağıdaki bent dışındaki sair temyiz itirazları yerinde değildir.
2. Ne var ki, uyuşmazlığın çözümünde belirleyici olan 6292 sayılı Kanun'un 11/4. maddesinde yer alan ilgili ibarelerin Anayasa Mahkemesince iptal edildiği ve iptal hükümlerinin temyiz incelemesi tarihi itibarıyla yürürlüğe girdiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla, uyuşmazlığın anılan iptal kararı gözetilerek değerlendirilmesi zorunludur.
Anayasa Mahkemesinin 10.09.2025 tarihli ve 2024/144 Esas, 2025/188 Karar sayılı, 31.12.2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararıyla, 6292 sayılı Kanun'un 11/4. maddesinde yer alan "...hak sahiplerine satılmaması..." ve "...satılanların satış bedeli kanuni faiziyle iade edilir..." ibarelerinin Anayasa'ya aykırı olduklarına ve iptallerine, iptal hükümlerinin Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir. Anılan dokuz aylık sürenin dolmasıyla iptal hükümleri 30.09.2026 tarihinde yürürlüğe girmiş ve belirtilen ibareler yürürlükten kalkmıştır.
Anayasa Mahkemesinin iptal kararında; 6292 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen satış işlemlerinin idarenin araştırma ve değerlendirmelerine dayandığı, satış sonrasında taşınmazların herhangi bir süre sınırlaması olmaksızın ve yalnızca satış bedelinin kanuni faiziyle iadesi karşılığında geri alınabilmesinin mülkiyet hakkına ölçüsüz müdahale oluşturduğu ve geri alma usulüne ilişkin yeterli kanuni güvencelerin öngörülmediği belirtilmiştir.
Nitekim, Dairemizin 12.03.2026 tarihli ve 2025/1341 Esas, 2026/1798 Karar sayılı ilamında; 6292 sayılı Kanun'un amacı ve sistematiği, satış işlemlerinin hukuki niteliği, idarenin sorumluluğu, mülkiyet hakkı, hukuki güvenlik ilkesi, Anayasa Mahkemesinin iptal kararının derdest davalara etkisi, usulî kazanılmış hak ile yargılama giderleri ve vekâlet ücretine ilişkin hususlar ayrıntılı olarak değerlendirilmiş olup anılan ilamda açıklanan hukuki ilkeler eldeki uyuşmazlık bakımından da geçerlidir.
Somut olayda, dava konusu taşınmazın 6292 sayılı Kanun'un 12. maddesi kapsamında davacı Hazine tarafından davalıya satılarak tapuda adına tescil edildiği, davacı Hazinenin ise davalının hak sahipliği şartlarını taşımadığı iddiasıyla aynı Kanun'un 11/4. maddesine dayanarak tapu iptali ve tescil, bunun mümkün olmaması halinde sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca tazminat talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Ancak davacı idarenin tapu iptali ve tescil talebinin dayanağını oluşturan kanun hükmündeki ilgili ibarelerin Anayasa Mahkemesince iptal edilerek yürürlükten kalkmış olması karşısında, iptal edilen düzenlemeye dayanılarak davalı adına oluşan mülkiyet durumunun ortadan kaldırılması mümkün olmadığı gibi, geçerliliğini koruyan satış işlemi ve tapu kaydı nedeniyle davalının sebepsiz zenginleştiğinden de söz edilemez.
Öte yandan, davacı Hazine tarafından davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan kanun hükmüne dayanılarak dava açıldığı, ancak yargılama sırasında verilen ve temyiz incelemesi tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiş bulunan Anayasa Mahkemesi iptal kararı nedeniyle davanın hukuki dayanağının ortadan kalktığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, davanın reddini gerektiren hukuki sonucun tarafların davranışlarından değil, yargılama sırasında meydana gelen normatif değişiklikten kaynaklandığı açıktır. Dolayısıyla davacı Hazinenin dava açmakta haksız olduğundan söz edilemeyeceği gibi, davalının da davanın açılmasına sebebiyet verdiği kabul edilemez. Bu nedenle taraflar lehine veya aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmemesi ve yapılan yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılması gerekir.
Bu itibarla, Bölge Adliye Mahkemesince davacı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi sonucu itibarıyla doğru olup Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ile Dairemizin yukarıda belirtilen emsal ilamında açıklanan hukuki ilkeler gözetildiğinde, yeniden yargılama yapılmasını gerektiren bir husus bulunmadığından İlk Derece Mahkemesi hükmünün gerekçesinin yukarıda açıklandığı şekilde değiştirilmesi ve davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesine ilişkin fıkranın çıkarılarak yerine tarafların lehine ve aleyhine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına ilişkin hüküm kurulması suretiyle düzeltilerek onanmasına karar verilmesi gerekmiştir.
VI. KARAR
Yukarıda (V.B.1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı Hazine vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE,
(V.B.2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesinin hüküm fıkrasının (2-c) numaralı bendinde yer alan "c) Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden 2.168,55 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine," cümlesinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine "c) Tarafların lehine ve aleyhine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına" cümlesinin eklenmesine ve hükmün gerekçesinin de yukarıda belirtildiği şekilde değiştirilmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
15.10.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.