8. Hukuk Dairesi 2026/5611 E. , 2026/5826 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1047 E., 2026/665 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kemer 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/208 E., 2023/856 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. ... ili ... ilçesi .../Merkez Mahallesinde bulunan ve tapuda 953 parsel sayılı 15.452,95 metrekare yüzölçümündeki Hazine adına kayıtlı tarla vasıflı taşınmaz, 01.08.2013 tarihinde 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun (6292 sayılı Kanun) uyarınca yapılan satış sonucunda davalı ... adına tescil edilmiştir.
2. Davacı Hazine vekili dava dilekçesinde; 953 parsel sayılı taşınmazın 6292 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca davalıya satıldığını, ancak taşınmazın hukuki niteliği itibarıyla satışa konu edilemeyecek taşınmazlardan olduğunu, bu nedenle satış işleminin anılan Kanun'a aykırılık teşkil ettiğini belirterek, taşınmazın tapu kaydının aynı Kanun'un 11/4. maddesi uyarınca iptali ile Hazine adına tapuya tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu 953 parsel sayılı taşınmazın 6292 sayılı Kanun kapsamında davalıya doğrudan satıldığı, satış bedelinin tamamen ödendiği, taşınmazın özel kanunlar (Turizmi Teşvik Kanunu) kapsamında değerlendirilmesi ve satışa konu edilmemesi gerektiği gerekçesiyle aynı Kanun'un 11/4. maddesi uyarınca satış işleminin iptal edildiği, bu işleme karşı açılan İdari davanın reddine ilişkin kararın Danıştay tarafından onandığı, ancak satıştan uzun süre sonra gerçekleştirilen iptal işleminin Anayasa'nın 35. maddesiyle güvence altına alınan mülkiyet hakkına aykırılık oluşturduğu, ayrıca satış tarihinde taşınmazın imar planlarında turizm fonksiyonuna ayrılan yerlerden olmadığı, Kültür ve Turizm Bakanlığının taşınmaza ilişkin tahsis talebinin bulunmadığı ve satış işlemine karşı dava açmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı Hazine vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "dava konusu taşınmazın 6292 sayılı Kanun kapsamında davalıya satılarak adına tescil edildiği, taşınmazın ... Turizm Alanı içerisinde kalması nedeniyle satılamayacak yerlerden olduğu gerekçesiyle idarece satış işleminin iptal edildiği ve bu işleme karşı açılan idari davanın reddine ilişkin kararın kesinleştiği, ancak 6292 sayılı Kanun'un 11. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan ve davanın kanuni dayanağını oluşturan ibarelerin Anayasa Mahkemesinin 10.09.2025 tarihli kararıyla iptal edildiği, idarenin tek taraflı işlemlerinden kaynaklanan sonuçların bireylere yüklenemeyeceği, davalı adına oluşan ve yolsuz tescil niteliğinde bulunmayan tapu kaydındaki mülkiyet hakkına hukuki belirlilikten yoksun bir düzenlemeye dayanılarak müdahale edilemeyeceği" gerekçesiyle davacı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; dava dilekçesi ve aşamalardaki iddialarını tekrarlayarak Bölge Adliye Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, taşınmazın satılmaması gereken yerlerden olduğunu belirterek, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Uyuşmazlık; 6292 sayılı Kanun'un 6. maddesi kapsamında yapılan satış işlemi sonucunda davalı lehine doğan mülkiyet hakkının, taşınmazın hukuki niteliği itibarıyla satışa konu edilemeyecek yerlerden olduğu iddiasına dayanılarak idare tarafından geri alınıp alınamayacağı ve bu kapsamda satış işlemine dayalı tapu kaydının iptal edilmesinin mümkün olup olmadığı; bu çerçevede 6292 sayılı Kanun'un 11/4. maddesine ilişkin olarak Anayasa Mahkemesinin 10.09.2025 tarihli ve 2024/144 Esas, 2025/188 Karar sayılı iptal kararının (Resmi Gazete: 31.12.2025, Sayı: 33124) yürürlüğe girmiş olması karşısında söz konusu iptal kararının somut uyuşmazlığa etkisinin ne olacağı; ayrıca davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan kanun hükmüne dayanılarak açılan davanın, yargılama sırasında verilen ve temyiz incelemesi tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiş bulunan Anayasa Mahkemesi iptal kararı nedeniyle reddi gerektiğinin kabulü halinde yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin hangi tarafa yükletileceği ya da taraflar üzerinde bırakılmasının gerekip gerekmediği hususlarına ilişkindir.
1. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369/1. maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar sonucu itibarıyla usul ve kanuna uygun olup davacı Hazine vekilinin aşağıdaki bent dışındaki sair temyiz itirazları yerinde değildir.
2. Ne var ki, uyuşmazlığın çözümünde belirleyici olan 6292 sayılı Kanun'un 11/4. maddesinde yer alan ilgili ibarelerin Anayasa Mahkemesince iptal edildiği ve iptal hükümlerinin temyiz incelemesi tarihi
itibarıyla yürürlüğe girdiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla, uyuşmazlığın anılan iptal kararı gözetilerek değerlendirilmesi zorunludur.
Anayasa Mahkemesinin 10.09.2025 tarihli ve 2024/144 Esas, 2025/188 Karar sayılı, 31.12.2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararıyla, 6292 sayılı Kanun'un 11/4. maddesinde yer alan "...hak sahiplerine satılmaması..." ve "...satılanların satış bedeli kanuni faiziyle iade edilir..." ibarelerinin Anayasa'ya aykırı olduklarına ve iptallerine, iptal hükümlerinin Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir. Anılan dokuz aylık sürenin dolmasıyla iptal hükümleri 30.09.2026 tarihinde yürürlüğe girmiş ve belirtilen ibareler yürürlükten kalkmıştır.
Anayasa Mahkemesinin iptal kararında; 6292 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen satış işlemlerinin idarenin araştırma ve değerlendirmelerine dayandığı, satış sonrasında taşınmazların herhangi bir süre sınırlaması olmaksızın ve yalnızca satış bedelinin kanuni faiziyle iadesi karşılığında geri alınabilmesinin mülkiyet hakkına ölçüsüz müdahale oluşturduğu ve geri alma usulüne ilişkin yeterli kanuni güvencelerin öngörülmediği belirtilmiştir.
Nitekim, Dairemizin 12.03.2026 tarihli ve 2025/1341 Esas, 2026/1798 Karar sayılı ilamında; 6292 sayılı Kanun'un amacı ve sistematiği, satış işlemlerinin hukuki niteliği, İdarenin sorumluluğu, mülkiyet hakkı, hukuki güvenlik ilkesi, Anayasa Mahkemesinin iptal kararının derdest davalara etkisi, usulî kazanılmış hak ile yargılama giderleri ve vekâlet ücretine ilişkin hususlar ayrıntılı olarak değerlendirilmiş olup anılan ilamda açıklanan hukuki ilkeler eldeki uyuşmazlık bakımından da geçerlidir.
Somut olayda, dava konusu taşınmazın 6292 sayılı Kanun'un 6. maddesi kapsamında davacı Hazine tarafından davalıya satılarak tapuda adına tescil edildiği, taşınmazın Güney Antalya Turizm Alanı içerisinde kalması nedeniyle satışa konu edilemeyecek yerlerden olduğu gerekçesiyle idarece satış işleminin iptal edildiği ve bu işleme karşı açılan İdari davanın reddine ilişkin kararın kesinleştiği, davacı Hazinenin ise taşınmazın satışa konu edilemeyecek yerlerden olduğu iddiasıyla aynı Kanun'un 11/4. maddesine dayanarak tapu iptali ve tescil talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Ancak davacı İdarenin tapu iptali ve tescil talebinin dayanağını oluşturan kanun hükmündeki ilgili ibarelerin Anayasa Mahkemesince iptal edilerek yürürlükten kalkmış olması karşısında, satış işleminin idarece iptal edilmiş ve bu işleme karşı açılan idari davanın reddine ilişkin kararın kesinleşmiş olması da gözetildiğinde, iptal edilen düzenlemeye dayanılarak davalı adına oluşan mülkiyet durumunun ortadan kaldırılması mümkün değildir.
Öte yandan, davacı Hazine tarafından davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan kanun hükmüne dayanılarak dava açıldığı, ancak yargılama sırasında verilen ve temyiz incelemesi tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiş bulunan Anayasa Mahkemesi iptal kararı nedeniyle davanın hukuki dayanağının ortadan kalktığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, davanın reddini gerektiren hukuki sonucun tarafların davranışlarından değil, yargılama sırasında meydana gelen normatif değişiklikten kaynaklandığı açıktır. Dolayısıyla davacı Hazinenin dava açmakta haksız olduğundan söz edilemeyeceği gibi, davalının da davanın açılmasına sebebiyet verdiği kabul edilemez. Bu nedenle taraflar lehine veya aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmemesi ve yapılan yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılması gerekir.
Bu itibarla, Bölge Adliye Mahkemesince davacı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi sonucu itibarıyla doğru olup Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ile Dairemizin yukarıda belirtilen emsal ilamında açıklanan hukuki ilkeler gözetildiğinde, yeniden yargılama yapılmasını gerektiren bir husus bulunmadığından İlk Derece Mahkemesi hükmünün gerekçesinin yukarıda açıklandığı şekilde değiştirilmesi ve davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesine ilişkin fıkranın çıkarılarak yerine tarafların lehine ve aleyhine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına ilişkin hüküm kurulması suretiyle düzeltilerek onanmasına karar verilmesi gerekmiştir.
VI. KARAR
Yukarıda (V.B.1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı Hazine vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE,
(V.B.2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesinin hüküm fıkrasının (3) numaralı bendinde yer alan "3) Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 368.422,39 TL vekalet ücretinin davacı taraftan alınarak davalıya verilmesine," cümlesinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine "3) Tarafların lehine ve aleyhine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına" cümlesinin eklenmesine ve hükmün gerekçesinin de yukarıda belirtildiği şekilde değiştirilmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
15.10.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.