Çukurambar, Çankaya / Ankara 0312 284 60 63 info@hayfahukuk.com Pazartesi – Cuma: 09:00 – 18:00

HÂKİMİN KAN ŞEKERİ

Hukuk & Adalet Hukuki Haber · Av. Fahrettin KAYHAN 21 dk okuma
HÂKİMİN KAN ŞEKERİ
Görsel: Hukuki Haber

HÂKİMİN KAN ŞEKERİ Av. Fahrettin KAYHAN yazdı...

“Hâkim, gam ve gusse ve açlık ve galebe-i nevm gibi sıhhat-ı tefekküre mâni olabilecek bir ârıza ile zihni müşevveş olduğu halde hükme tasaddi etmemelidir.”

Günümüz Türkçesiyle: Hâkim; üzüntü, keder, açlık ve uyku bastırması gibi sağlıklı düşünmeye engel olabilecek bir durumla zihni karışık haldeyken hüküm vermeye kalkışmamalıdır.

— Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye, m. 1812

Öz. Türkiye’deki mahkemelerin çoğunda duruşmalar birer ikişer dakika arayla, gerçekçi olmayan bir takvime göre planlanıyor ve saatinde başlayan duruşma istisna sayılıyor. Uzun sürecek, tanık dinlenecek duruşmalar çoğu zaman oturumun sonuna bırakılıyor; Sabaha konan bir duruşmaya öğleden sonra girilmesi sıradan bir durum haline gelmiş bulunuyor. Sona kalan davalarda hâkimin daha sabırsız, öfkeli ve aceleci davrandığı gözleniyor. Bu makale söz konusu gözlemi dört mercekten okuyor: İsrail’deki şartlı tahliye kararları üzerine yapılan ve “kahvaltı etkisi” adıyla tanınan araştırma ile açlık ve öfke üzerine yapılan çalışmalar, Kahneman’ın hızlı düşünme ve gürültü kavramları, Posner’ın yargısal davranış kuramları ve mikro sosyoloji. Sahadan bir vaka, dört tanıklı bir duruşmanın yorgunluk nedeniyle yarıda kesilip dört ay ertelenmesini anlatırken, diyabetli bir hâkim üzerine kurulan varsayımsal bir vaka sorunu büyüteç altına alıyor. Mecelle’nin aç ya da uykusu bastırmış hâkimin hüküm vermemesini öğütleyen hükmü de bugünkü duruşma planlaması düzenlemeleriyle karşılaştırılıyor. Makalenin savunduğu tez, bu düzenin en fazla dikkat gerektiren dosyaları en yorgun ve en aç hâkimin önüne getirdiği ve sorunun hâkimin kan şekerinden çok, kan şekerini düşüren takvimde yattığıdır.

Adliye koridorunda bir gün geçirmiş herkes bu sahneyi tanır. Sabah saatlerinde kısa duruşmalar art arda akıp giderken, öğleye doğru ve bazen öğleden sonra koridor tanıklarla, taraflarla ve avukatlarla dolmaya başlar. Duruşma salonunun kapısındaki listede yazan saatlerin çoktan geçtiğini herkes bilir, ama kimse bunu şaşırtıcı bulmaz. Günün son dosyalarına gelindiğinde ise salondaki herkes yorgundur ve bu yorgunluktan hâkim de payını almıştır.

Yargısal kararın yalnızca hukuk kuralı ve olgulardan çıktığı varsayımı, modern hukuk devletinin temel inançlarından biridir. Oysa hâkim de yorulan, acıkan, öfkelenen ve kendisine çizilmiş bir takvime göre çalışan bir insandır. “Kahvaltı etkisi” tartışması bu gerilimi akılda kalıcı bir imgeye dönüştürmüş ve hâkimin yemek molasının kararı etkileyip etkilemediğini sormuştu. Türkiye’deki duruşma pratiği ise daha sert bir soru soruyor: Mola hiç yoksa ya da -beş on dakikaya inmişse ne olur? Ve en ağır dosyalar, bu takvimin içinde bilerek en sona konuyorsa?

Haberin devamı kaynağında Bu haber Hukuki Haber tarafından 16 Kasım 2026, 13:23 tarihinde yayımlanmıştır. Tüm hakları kaynağına aittir.
Devamını oku
Hukuk & Adalet haberleri Yargıtay kararlarında ara

Hukuki bir sorununuz mu var?

Uyuşmazlığınızı dinleyelim, haklarınızı ve izlenebilecek yolları birlikte değerlendirelim.