Hukuk Genel Kurulu 2026/640 E. , 2026/593 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi
SAYISI : 2025/717 E., 2026/221 K.
ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 26.06.2025 tarihli ve
2025/4753 Esas, 2025/6540 Karar sayılı BOZMA kararı
Taraflar arasındaki mutad meskene iade davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince verilen kararın başvuran anne vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine; Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararının başvuran anne vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 2. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, İlk Derece Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.
Direnme kararı başvuran anne vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
A. Ön Sorun
Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında işin esasının incelenmesinden önce, direnme olarak adlandırılan kararın gerçekte yeni delil ve gerekçeye dayalı yeni hüküm niteliğinde olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre temyiz incelemesinin Hukuk Genel Kurulunca mı yoksa Özel Dairece mi yapılması gerektiği hususu ön sorun olarak tartışılıp değerlendirilmiştir.
B. Gerekçe
1. Bilindiği üzere direnme kararının varlığından söz edilebilmesi için mahkeme bozma kararından esinlenerek yeni bir delil toplamadan önceki deliller çerçevesinde karar vermeli; gerekçesini önceki kararına göre genişletebilirse de değiştirmemelidir.
2. Başka bir anlatımla, mahkemenin yeni bir delile dayanmak veya bozmadan esinlenmek suretiyle gerekçesini değiştirerek veya daha önce üzerinde durmadığı bir hususu bozmada işaret olunan şekilde değerlendirerek karar vermiş olması hâlinde, direnme kararının varlığından söz edilemez.
3. Yargıtayın istikrar kazanmış içtihatlarına göre, mahkemece direnme kararı verilse dahi bozma kararında tartışılması gereken hususları tartışmak, bozma sonrası yapılan araştırma, inceleme veya toplanan yeni delillere dayanmak, önceki kararda yer almayan ve Özel Daire denetiminden geçmemiş olan yeni ve değişik gerekçe ile hüküm kurmak suretiyle verilen karar direnme kararı olmayıp, bozmaya eylemli uyma sonucunda verilen yeni hüküm olarak kabul edilir.
4. Bu açıklamalar ışığında eldeki davaya gelince; taraflar arasındaki boşanma davası nedeniyle yapılan yargılama sonucunda İlk Derece Mahkemesince başvurucu annenin eşi ve çocuğu ile birlikte Türkiye'ye gelerek uzun süre Türkiye'de yaşaması, babanın Türkiye’de çalışmaya başlaması ve ayrı bir ev açarak yerleşmeleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde annenin mutad meskenin değiştirilmesine muvafakat ettiğini gösterdiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Başvuran anne vekilinin istinaf başvurusu Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmiş, hükmün temyiz edilmesi üzerine Özel Dairece; somut olayda iade isteğinin reddini gerektirecek sebeplerin mevcut olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğine işaret edilerek bozma kararı verilmiştir.
5. Özel Dairenin bozma kararı üzerine İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılamada; ortak çocuğun altı yıldır Türkiye'de babasıyla beraber Manisa'da yaşadığı ve okula gittiği, davacı kadının 2025 yılında adresini Denizli'ye aldığı ve Denizli 6. Aile Mahkemesinin 2025/181 Esas sayılı dosyasında erkeğe boşanma davası açtığı, Anayasa Mahkemesinin 07.01.2025 tarihli ve 2019/26899 başvuru numaralı kararında belirtildiği gibi çocuğun üstün yararının her şeyden daha önemli olduğu somut olayda çocuğun mutad mesken ülkesine iade koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.
6. Yukarıda açıklandığı gibi Özel Daire bozma kararı somut olayda çocuğun mutat meskenine iadesinin çocuk açısından ciddi bir risk oluşturacağının ortaya konulamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğine işaret etmektedir. İlk Derece Mahkemesi ise bozma kararından sonra kadın tarafından erkek eş aleyhine açılan Denizli 6. Aile Mahkemesinin 2025/181 Esas sayılı boşanma dava dosyasına göre "başvuran annenin mernis adresinin Denizli olduğu" ve böyle olunca adresini değiştirdiği değerlendirmelerine yer vererek çocuğun mutad mesken ülkesine koşullarının oluşmadığını kabul etmiş, dolayısıyla önceki kararında yer vermediği yeni bir delil ve gerekçeyle direnmiştir.
7. Bu durumda İlk Derece Mahkemesinin direnme olarak adlandırdığı kararın usul hukuku anlamında gerçek bir direnme kararı olmadığı, ilk kararda yer almayan delil ve gerekçeye dayalı yeni bir hüküm niteliğinde olduğu açıktır.
8. Hâl böyle olunca kurulan bu yeni hükmün temyiz incelenmesini yapma görevi Hukuk Genel Kuruluna değil, Özel Daireye aittir.
9. Bu nedenle, yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesi gerekir.
KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın YARGITAY 2. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE,
07.10. 2026 tarihinde yapılan görüşmede oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.