
UAD, soykırımın kanıtlanması için aradığı yüksek çıtayı düşürmeden bu çıtanın bir devlet için de aşılabileceğini ilk kez gösterdi. Karar, Güney Afrika-İsrail ve Nikaragua-Almanya davalarını da doğrudan etkileyecek gibi görünüyor.
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi Dr. Selman Aksünger, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırımından doğan hukuki sorumluluğunu ve kararın Gazze davasına etkilerini AA Analiz için kaleme aldı.
Uluslararası Adalet Divanı (UAD), 19 Kasım'da Gambiya'nın açtığı davada, Myanmar'ın 2017'deki "temizleme operasyonları" sırasında Arakan eyaletinin kuzeyinde Arakanlı Müslümanlara (Rohingya) karşı soykırım işlediğine 6'ya karşı 9 oyla karar verdi. Böylece Divan, tarihinde ilk kez bir devleti soykırımı bizzat işlemekten sorumlu tutmuş oldu.
Divan, 2007'deki Bosna Hersek-Sırbistan kararında Srebrenitsa'da soykırım yapıldığını kabul etti, ancak Sırbistan'ı yalnızca soykırımı önlemediği ve failleri cezalandırmadığı için sorumlu tuttu. 2015'teki Hırvatistan-Sırbistan kararında ise iki tarafın soykırım iddiası da reddedildi. Bu kararlardan sonra hukukçular arasında, Divan'ın çıtasını hiçbir devletin aşamayacağı kanaati yaygınlaştı. Myanmar kararı, bu kanaati boşa çıkararak hem Soykırım Sözleşmesi'ne hem de son yıllarda ciddi şekilde sorgulanan uluslararası hukuka adeta can suyu oldu.
Divan bunu yaparken çıtayı düşürmedi. Soykırım niyetinin, yani bir grubu yok etme amacının, dolaylı delillerden ancak "tek makul sonuç" olması halinde kabul edilebileceğini yineledi (pr. 438). Ancak bu niyetin başka amaçlarla birlikte bulunabileceğini, olayların bütününü yalnızca soykırım niyeti açıklıyorsa şartın yerine geleceğini belirtti (pr. 443).
Myanmar, operasyonların amacının isyanı bastırmak, halkı göçe zorlamak ya da cezalandırmak olduğunu öne sürmüştü. Divan bu açıklamaların hiçbirini ikna edici bulmadı (pr. 451-467). Divan'a göre erkeklerin ve çocukların infazı, toplu tecavüzler, bebeklerin hedef alınması, köylerin yakılması ve kaçan sivillere ateş açılması isyan bastırmakla açıklanamaz (pr. 453).
Kararı önceki davalardan ayıran bir fark da yaşananların nasıl ortaya konduğu. Divan, Bosna ve Hırvatistan davalarında büyük ölçüde eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesinin (ICTY) bulgularına dayandı. Myanmar için böyle bir mahkeme olmaması sebebiyle bu kez olayları Divan kendisi ortaya koydu, kapalı oturumlarda tanıkları dinledi ve anlattıklarını güvenilir buldu (pr. 87-88).