
Medyayı susturursanız ne olur? Cevap: Medyayı susturamazsınız ki! Medya kelimesinin etimolojisine baktım. Medya çoğul. Tekili medium-medyum… “Ortam” kelimemize çok yakın. Hem ortalama gibi bir anlamı var hem de çevre demek. Bugünkü medya anlamı 1950’lerin reklamcılık jargonundan doğmuş: “mass media”dan. Kitleyi kapsayan yayın kanallarının tümü… Dediğim gibi, “ortam” güzel bir kelime. Bizi çevreleyen her şey. Sabahtan akşama bizi bombardıman eden malumat. Bu arada merak etmişsinizdir, hani ruh çağıran adama da medyum denir; nedendir? O da öbür tarafla bu taraf arasındaki iletişimin ortamı, kanalı yani medyumu.
Evet iletişim kanallarını susturursanız ne olur? Bunun yapıldığı dönemleri Türkiye sıkça yaşadı. Demokrat Parti’nin son dikta yılları, Vatan Cephesi dönemi. Sonra 1960 darbesi, 1980… Arada irili ufaklı başka yasak dönemleri, “Sus, sus!” dönemleri. Normal basın, hepsinde korkarak yayın yapardı. Mesajları gönderenler de kendilerini sansürlerdi, mesajları alanlar da aldıklarının sansürlendiğini bilirdi. Okuyucu, dinleyici bunu bilerek okur ve dinlerdi.
Ceberut yönetimlerin tenkide tahammülü yoktur. 1980 darbesinden sonra muhalif bir haftalık dergimiz vardı: Bizim Sözcü. Tabii, muhalif olması susturulması için yeterli sebepti. Sıkıyönetim savcılığından gelen yazıdaki şu yasaklanma gerekçesini dün gibi hatırlıyorum: Haftalardır devam eden zararlı yayınınız… Haklıydı savcı. Yayınımız zararlıydı. Kimin için zararlıydı? Cunta için, dikta için zararlıydı. Muhalif, onlara zararlıdır. Zararlı değilse muhalefet görevini yapmıyor demektir.
“Sus, sus!” dönemi dedim. O dönemlerde açık medyadaki haberlerin filtrelendiğini bildiğimiz için olup bitenin aslını faslını nereden öğrenirdik? İşte o şartlarda insanı toplumun yaratıcılığına hayran bırakan bir başka kanal devreye girer, kendiliğinden yayına başlardı: “Fısıltı gazetesi” derdik adına. Fısıltı gazetesinin tabiatında, olağanüstü bir bilmişlik vardı. Muktedirlerin her yapıp ettiğini, sanki aldıkları nefesi izleyebilirmiş gibi öğrenir ve aktarırdı bu gazete. Ortamı boğamazsınız. Bir yerinden sıkarsanız öbür tarafından patlar ve gürül gürül akmaya başlar.