
British Columbia, Utrecht ve İsveç Doğa Tarihi Müzesi araştırmacılarının ortaklaşa yürüttüğü yeni bir jeolojik çalışma, çok hücreli ve karmaşık yaşamın ortaya çıkışını tetikleyen temel mekanizmanın dev sıradağların yükselişi olduğunu ortaya koydu. Metamorfik kayaç analizleri, dağların aşınarak okyanuslara taşıdığı fosfor ve besin maddelerinin dünyadaki oksijen patlamalarıyla birebir örtüştüğünü belgeledi.
Gezegenimizde ilk tek hücreli canlıların belirmesinden sonra insanları, bitkileri ve hayvanları barındıran bugünkü karmaşık biyolojik çeşitliliğin oluşması tam üç milyar yıl sürdü. Bilim insanlarını asırlardır peşinden koşturan "Evrimdeki bu dev sıçramayı hangi güç tetikledi?" sorusu, nihayet yerkürenin en derin katmanlarında ve gökyüzüne meydan okuyan dev zirvelerin doğuş hikayesinde karşılığını buldu. Yeryüzünde dağların bulunmadığı çorak ve durgun bir su dünyasından, milyarlarca canlıya ev sahipliği yapan yaşanabilir bir cennete dönüşümün arkasındaki jeolojik mucize, doğanın en muazzam döngüsünü gözler önüne seriyor.
Yer bilimleri ve evrimsel biyoloji dünyasında ezberleri bozan çok uluslu araştırma, Science Advances dergisinde yayımlanarak akademik çevrelerde büyük yankı uyandırdı. Dünya’nın kabuk hareketlerini, metamorfik kayaçlardaki yüksek basınç izlerini ve mineral yapılarını inceleyen uzmanlar, gezegen tarihindeki iki büyük dağ oluşum evresinin atmosferdeki oksijen artışıyla doğrudan senkronize olduğunu kanıtladı.
ALPLER VE HİMALAYALAR DA ZİRVELER OLUŞTU
Yeryüzünün ilk dönemlerinde kabuk sadece 30 kilometre kalınlığında olduğundan dev zirveleri taşıyamıyor, bu da okyanusları besinsiz bırakıyordu. Radyoaktivitenin azalmasıyla manto tabakasının soğuyup kabuğu 60 ve 80 kilometre kalınlığa ulaştırması sayesinde ilk kez Alpler ve Himalayalar devrinde zirveler oluştu. Yani dağlar sadece birer kaya kütlesi değil, okyanuslardaki biyokütleyi besleyen muazzam birer biyolojik pompadır.
YÜKSELEN ZİRVELER OKYANUSLARI NASIL BESLEDİ?
Araştırmanın başyazarlarından Dr. Matthijs Smit, milyarlarca yıl önce yeryüzünde bugün bilinen anlamda dev dağların bulunmadığını ve fosfor gibi kritik elementlerin yer kabuğunda kilitli kaldığını belirtti.