
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zekeriya Kurşun, Medine'yi 2 yıl 7 ay savunan Fahreddin Paşa'nın, "Hadimü'l-Haremeyn" kavramını fiilen hayata geçirdiğini söyledi.
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zekeriya Kurşun, Birinci Dünya Savaşı sırasında Medine'yi 2 yıl 7 ay boyunca savunan Fahreddin Paşa'nın, askeri dehasının yanı sıra kutsal beldeyi kendisine emanet edilmiş bir yer olarak görerek gösterdiği bağlılıkla öne çıktığını belirterek, "Fahreddin Paşa, Hadimü'l-Haremeyn kavramının bizatihi fiilen hayata geçirilmiş şeklidir. Sultanlar bu ünvanı taşımışlardır ama Fahreddin Paşa fiilen onu hayata geçirmiştir." dedi.
Kurşun, Osmanlı Devleti'nin Hicaz bölgesindeki idare anlayışını, Mekke Şerifi Şerif Hüseyin'in İngilizlerle işbirliğine giden sürecini, Ömer Fahreddin Paşa'nın (Türkkan) Medine müdafaasını ve kutsal emanetlerin İstanbul'a gönderilmesini AA muhabirine değerlendirdi.
Osmanlı Devleti'nin Arap coğrafyasını yaklaşık dört asır yönettiğini, bu geniş coğrafyada Hicaz'ın özel bir yere sahip olduğunu anlatan Kurşun, Yavuz Sultan Selim'in Mısır Seferi sonrasında bölgedeki yönetimin Osmanlı'ya bağlılığını bildirdiğini, bu dönemde gönderilen hediyelerin Topkapı Sarayı'ndaki "Mukaddes Emanetler" koleksiyonunun ilk parçalarını oluşturduğunu söyledi.
Yavuz Sultan Selim'in Hicaz'a yönelik yaklaşımının Osmanlı'nın sonraki dönemlerdeki bölge siyasetini de şekillendirdiğini vurgulayan Kurşun, padişahın bölgenin hükümdarı değil, hizmetçisi olduğunu ilan ettiğini belirtti.
Kurşun, "Hadimü'l-Haremeyn" ünvanının iki kutsal beldenin hizmetçisi anlamına geldiğini aktararak, bu anlayışın Osmanlı Devleti'nin Hicaz politikasının temel prensibi haline geldiğini ifade etti.
Hicaz'ın ekonomik kaynaklarının sınırlı olması nedeniyle bölgenin İstanbul'dan ve çevre vilayetlerden sürekli desteklendiğini dile getiren Kurşun, hac organizasyonunun güvenlik, sağlık, ulaşım ve iaşe gibi önemli mali yükümlülükleri beraberinde getirdiğini aktardı.