
Her yıl illa rakamların büyüklüğünün altını çizip "bu kadar parayla neler yapılırdı?" diye hayıflandığımız faiz ödemeleri, bu yılın ilk on ayında bütçeden 2,55 trilyon TL'yi, yani ortalama kurla yaklaşık 55 milyar doları alıp götürdü.
Rakamın büyüklüğünü tam anlamıyla idrak etmek gerçekten zor. Haftalardır gündemde olan ve asrın vurgunu olarak anılan fon skandalı için telaffuz edilen 20 milyar dolarlık yekûnun 2,5 katından da fazla. Üstelik bu "faiz vurgunu" her sene yaşanıyor. 2027 bütçesinde faize şimdiden 3 trilyon 975 milyar TL ayrılmış durumda.
Ülkenin büyük yatırımlarına kaynak sağlamak, doğal afetlerin yaralarını sarmak ya da benzeri zorunlu veya olağanüstü gelişmeler için yapılmış borçlanmalar sonucunda karşımıza böylesine devasa bir hesap çıksaydı, elbette düşüncelerimiz çok farklı olurdu. Bunları bir kenara bırakalım. Avrupa'nın çeşitli ülkelerinde krize yol açan, hak edilmemiş refah arayışlarının bedeli olarak bile böyle rakamlara katlansak, insan içinden bir nebze "eyvallah" demeye niyetlenebilirdi. Fakat ortada en ufak bir yumuşatıcı emare yok.
Yılın ilk on ayında faiz giderleri bir önceki yılın aynı dönemine göre %40,3 arttı. Faize giden para, toplam bütçe giderlerinin %16,2'sini oluşturuyor. Saniyede 439 bin TL vergi toplanan bir ülkede, yalnızca ÖTV gibi amacından sapmış ve tamamen "sorma-ver" vergisine dönüşmüş tek bir kalemden 1,59 trilyon TL kaynak yaratılırken hala 55 milyar dolar faiz ödenmesi akıl alır bir iş olamaz.
Bu tablonun en çarpıcı yanı, yükün borç stokunun büyüklüğüyle açıklanamamasıdır. Hazine verilerine göre Türkiye'de genel yönetim borç stokunun milli gelire oranı %25 civarında. Avrupa Birliği ortalaması %82, İtalya'da ise bu oran %137. Buna karşın 2025'te faiz giderlerinin GSYH'ye oranı Türkiye'de %3,2, İtalya'da %3,8, borç stoku milli gelirinin %100'ünü aşan İspanya'da ise %2,4 oldu.
Kısacası İtalya'nın borç yükünün beşte birini taşıyan bir ekonomi, İtalya'ya yakın, İspanya'dan ise daha ağır bir faiz faturası ödüyor. Mutlak rakamlar da aynı şeyi söylüyor. Türkiye 2025'te faize yaklaşık 52 milyar dolar ayırırken, ekonomisi bizden biraz büyük olan ve borç stoku bizimkinin yaklaşık beş katına ulaşan İspanya 46 milyar dolar ödedi. İngiltere'de faiz, kamu harcamalarının %8,3'ünü oluşturuyor. Bizde bu pay, bu yılın ilk on ayında bunun iki katına yaklaşmış durumda.