
Mirasbırakanın sağlığında yaptığı bir bağış, saklı paylı mirasçıların payını zedelediğinde tenkis davasında esas alınan temel tarih mirasbırakanın ölüm günüdür. Tereke mevcudu, saklı pay oranı ve tenkise konu kazandırmanın oranı bu tarihe göre hesaplanır. Ancak bu oranın parasal karşılığı ödenirken mahkeme genellikle karara en yakın tarihteki değeri esas alır. Kasım 2026 itibarıyla uygulamada en çok karıştırılan nokta, tam olarak bu iki farklı tarihin bir arada kullanılmasıdır.
Örneğin mirasbırakan 2016 yılında bir taşınmazı çocuklarından birine bedelsiz devretmiş, 2024 yılında vefat etmiş ve dava 2026'da görülüyorsa hangi yılın değerinin esas alınacağı sorusu somut olarak gündeme gelir. Bu soru teorik değildir çünkü taşınmaz fiyatlarındaki artış davanın sonucunu doğrudan değiştirebilir. Doğru yanıt, tek bir tarihe değil, iki farklı hesaplama aşamasına bakmayı gerektirir.
Sağlığında Yapılan Bağışlar Hangi Şartlarda Tenkise Tabi Olur?
Bir bağışın tenkise tabi olması için öncelikle saklı paylı bir mirasçının, altsoy, ana-baba veya sağ kalan eşin payının zedelenmiş olması gerekir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 565. maddesi, mirasbırakanın sağlığında yaptığı ve tasarruf edilebilir kısmı aşan kazandırmaların hangi hallerde ölüme bağlı tasarruflar gibi tenkise tabi olacağını düzenler. Olağan hediyeler ve adet gereği yapılan küçük kazandırmalar bu kapsamın dışında kalır.
Örneğin üç çocuğu bulunan bir mirasbırakanın, vefatından on yıl önce değerli bir taşınmazı yalnızca bir çocuğuna bedelsiz olarak devrettiğini düşünelim. Diğer iki çocuk, bu devrin kendi saklı paylarını zedeleyip zedelemediğini tenkis davasıyla sorgulayabilir. Mahkemenin burada önce yapacağı iş, saklı pay oranını TMK m.506 çerçevesinde belirlemektir.
Tenkis davasında bağışın şartları tek tek değerlendirilir.