
Dört yıl önce bu sayfalarda, “Koloni bilimi mi millî bilim mi?” diye bir yazı yazmışım. Geçen gün bir dost meclisinde artık aramızda olmayan fakat hayattayken yüz yüze görüşme mutluluğunu tattığımız bilim adamlarımızı andık. Orhan Türkdoğan, Erol Güngör, Mübeccel Kıray, Çiğdem Kâğıtçıbaşı. Şimdi geriye bakınca fark ediyorum ki onlar büyük çapta millî bilim yapmışlar. Sosyolog, sosyal psikolog olmalarının da bunda etkisi var. Onların mesleği toplumu incelemekti ve en yakın topluk kendi toplumlarıydı; kendi toplumlarının soruları, problemleriydi.
Mesela Türkdoğan, yoksulluk kültürü dediği, genel olarak köyden şehre göçün ve gecekondu hayatının yarattığı grupları inceledi. Endüstrileşmeden şehirleşmeyi. O insanlar köy kültüründen kopuyordu. Fakat altmışlı, yetmişli yıllarda göç o kadar büyüktü ki şehir, kendisine gelenleri kendi kültürüne asimile edemiyordu. Sonuçta artık köylü olmayan fakat şehirli de olamamış bir yığınla karşılaşıyordu Türkiye. Hâlâ bu depremin artçılarını yaşıyoruz.
PROBLEMİN MİLLÎSİ
Mesela Güngör, hocası Mümtaz Turhan’ın vazettiği problemi, kültür değişmelerini ve onun da ötesinde birçok toplum kurumundaki değişimi inceledi, velut kalemiyle nesilleri o problemler üzerinde düşündürdü.
Bilimin millîsi, gayrı millîsi olur mu?
Ne diyordu Karl Raimond Popper? “Bilim problem çözmektir.” Bilim uluslararasıdır ama problemlerin millîsi olur. Öncelikle kendi toplumlarının problemlerini çözmeye yönelen bilim adamı bu bakımdan millî bilim yapar. Uluslararası bilimin metotlarını kullanarak.