
Trump, Putin ve Şi’nin ilk defa üçlü bir zirvede buluşacakları haberi ister istemez bütün dünyada “Yeni bir Yalta veya Potsdam mı?” sorusunun sorulmasına yol açtı. Bilindiği üzere İkinci Dünya Savaşı sonlarında önce Yalta’da ve ardından Potsdam’da masaya oturan Amerikan, Rus ve İngiliz liderleri birlikte Avrupa’nın siyasi haritasını belirleyen kararlar almışlardı.
Yalta’nın ve Potsdam’ın asıl anlamı üç ülkenin kendilerini bütün dünyanın siyasi geleceği hakkında karar verme yetkisine sahip görmeleriydi. Dolayısıyla şimdiki yeni zirvenin de başta Avrupa ülkeleri olmak üzere bütün dünyada belli ölçüde endişe doğurması sebepsiz sayılmaz. Üstelik şimdiki masada Avrupa’nın temsilcisi de yok. Aksine hasımları var.
Amerika’da Trump özellikle ikinci defa iş başına geldikten sonra yeni bir dış politika anlayışı da getirdi. Bu anlayış esas olarak uluslararası düzeni bir çeşit mafya düzeni şeklinde yapılandırma hevesini yansıtıyordu.
Bu doğrultuda küresel problemlerin çözümü için eski müttefikleriyle işbirliği yapmak yerine Rusya ve Çin’le masaya oturup pazarlıkla sonuç alma tercihine yöneldi. Uluslararası siyaseti mafyadaki güçlüler düzeninin kurallarına uydurmak istiyordu belki de.
Nitekim geçen yıl açıklanan “Milli Strateji Belgesi” de uluslararası ilişkileri daha ziyade “ekonomik rekabet” anlayışıyla ele alıyordu. Dahası, bu belgede Rusya ve Çin artık önceki strateji belgelerindeki gibi öncelikli hasımlar olarak tanımlanmıyor, ticari rakip rolüne giriyorlardı. Buna karşılık, Batı dünyası dediğimiz antiteyi ABD ile birlikte oluşturan Avrupa ülkelerinden ise müttefikten ziyade “artık istenmeyen misafir akraba” gibi söz ediliyordu belgede.
Avrupa hükümetlerinin anti demokratik uygulamalarla siyasi özgürlükleri zayıflattığı ve muhalefeti baskıladığı iddia ediliyor ve özellikle eski kıtadaki aşırı sağcı hareketlere sahip çıkılıyordu.