
ABD’nin ödül-ceza politikasına karşı Avrupa, Amerikan güvencesinin altında kendi güvenlik mimarisini inşa ediyor.
İngiltere’deki Hull Üniversitesinin İşletme Fakültesi Dekanı ve İstihbarat ve Ulusal Güvenlik alanında Öğretim Üyesi Prof. Dr. Robert Dover, ABD’nin yükümlülüklerini azaltma çabasıyla Avrupa’da oluşan istihbarat açığını kaleme aldı.
Ukrayna ile ABD istihbarat paylaşımının durdurulduğuna dair raporlar ve Rus altyapısına yönelik saldırılar nedeniyle yaşanan diplomatik anlaşmazlıklar, Avrupalı yetkililerin ABD güvenlik şemsiyesi altında artan bir belirsizlik ortamıyla karşı karşıya kaldığını gösteriyor. İkili arasında temel istihbarat yetenekleri ve terörle mücadelede işbirliği aktif kalırken özellikle Rusya söz konusu olduğunda Washington'ın desteği giderek daha ticari bir hal alıyor ve siyasallaşıyor. Bu koşullu garanti atmosferi, Avrupalı hükümetlerin planlama kapasitelerini son derece zorlaştırıyor ve “Avrupa’nın hedefi bir orta güç olmak mı yoksa ABD ile Çin’in ortasında sıkışıp kalmak mı?” sorusunu gündeme getiriyor.
İstihbaratta küresel değişim
Avrupa istihbarat servisleri, dünyayı etkisi altına alan üç yeni sınamayla karşı karşıya. Bunlardan ilki istihbarat yöntemlerindeki değişimdir. Öncesinde istihbarat faaliyetleri genellikle sürprizlerden kaçınmak ve sırlara erişim sağlamakla ilgiliydi. Şimdi ise devletler, örgütler ve motive olmuş bireyler de dahil olmak üzere düşman kategorisindeki çok çeşitli aktörün sahadaki casusluk faaliyetlerini ve tehditleri engellemek de bu kapsama giriyor. İngiltere'nin MI6'sı artık daha iddialı bir duruş sergilediğini kamuoyuna açıkladı. Türkiye'nin Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) da benzer taahhütlerde bulunarak teknik bilgi toplamayı “istihbarat diplomasisi” ile birleştirdi. MİT için bu, Gazze ateşkes görüşmelerinde arabulucu olmayı da içeriyor ve istihbarat teşkilatlarının nasıl daha etkili hale geldiğini gösteriyor.
İkinci olarak güvenlik alanındaki yenilikler, devletlerin tekelinden çıkıp ticari tedarikçilere doğru kayıyor. Uydu görüntüleri, veri analizi ve yapay zekaya erişim, eskiden sadece etkili istihbarat güçlerinin elindeydi ancak yenilik, artık daha çok özel sektörün elinde ve özellikle Silikon Vadisi’nde gerçekleşiyor. Yeniliğin bu şekilde özel sektörün elinde toplanması, orta güçlerin üst düzey yeteneklere erişim imkanını artırırken aynı zamanda siyasi etkilere açık olan ABD ticari tedarik zincirlerine aşırı bağımlılık sorununu da beraberinde getiriyor.
Son olarak, ittifaklardan durumsal koalisyonlara doğru bir geçiş yaşanıyor. İstihbarat ve varlık paylaşımı, giderek daha fazla vaka bazlı gerçekleştiriliyor. ABD’de Donald Trump hükümeti, bunu yapan ilk yönetim değil ancak önceki dönemlere kıyasla çok daha ısrarcı bir tutum sergileniyor. Amerika'nın müttefikleri ise ABD'ye hangi konularda güvenebileceklerini yeniden değerlendiriyor.