
Irak'ta güvenlik ve ekonomik entegrasyon, Suriye'de ise siyasal bütünlük ve bölgesel istikrar, “terörsüz bölge” vizyonun temel unsurlarını oluşturmaktadır. Her iki ülkede kalıcı huzurun sağlanması, devlet otoritesinin güçlendirilmesine ve dış müdahalelerin etkisinin sınırlandırılmasına bağlıdır.
Doç. Dr. Muhammet Yıldız/ Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Karadeniz Stratejik Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü
"Terörsüz Türkiye" hedefinin kalıcı bir aşamaya ulaşması, Irak ve Suriye'de terör örgütlerinin hareket alanını daraltan, devlet egemenliğini güçlendiren ve dış müdahaleleri sınırlandıran yeni bir jeopolitik düzenin kurulmasına bağlıdır. Türkiye'nin karşı karşıya olduğu tehditler, ülke sınırları içinde yürütülen güvenlik politikalarıyla bütünüyle bertaraf edilebilecek nitelikte değildir. Devlet otoritesinin zayıfladığı coğrafyalarda silahlı örgütlerin güç kazanması, Türkiye açısından güvenlik risklerini artırmakta; ticaret yollarını, enerji güzergâhlarını ve bölgesel dengeleri doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle "Terörsüz Türkiye" hedefinin, "Terörsüz Bölge" stratejisiyle tamamlanması gerekmektedir. Burada kastedilen, sınır ötesinde tek taraflı bir güvenlik alanı değil, ilgili ülkelerin egemenliğine saygı gösteren, onların rızası ve işbirliğiyle yürütülen bir yaklaşımdır.
Ortak tehditlere karşı mücadele
Bunun ilk boyutunu Irak oluşturmaktadır. PKK'nın buradaki varlığı, Ankara'nın güvenlik kaygılarını etkilediği gibi Bağdat yönetiminin egemenliğini ülke genelinde tesis etmesi bakımından da ciddi bir sorun teşkil etmektedir. "Sincar" başta olmak üzere örgütün faaliyet gösterdiği alanlarda devlet otoritesinin sağlanması, iki ülke arasındaki işbirliğinin kalıcı sonuçlar üretmesi bakımından önem taşımaktadır. Örgütün fesih ve silah bırakma yönündeki açıklamalarının ardından bazı bölgelerden çekilme adımları atılmış, esasında süreç işletilmeye başlanmıştır. Ancak bu adımların sahada kalıcı ve denetlenebilir sonuçlar üretip üretmediği henüz netleşmediğinden, meselenin bütünüyle sona erdiğini söylemek için erkendir. Bu tablonun aşılması, yetkili makamların alacağı güvenlik önlemleriyle birlikte Irak'ın toprak bütünlüğünün korunmasına, merkezi yönetimin ülke genelindeki etkinliğinin artırılmasına ve devlet dışı silahlı aktörlerin nüfuzunun sınırlandırılmasına bağlıdır. Ankara ile Bağdat arasındaki ilişkinin bu hedef doğrultusunda kurumsallaşması, ortak tehditlere karşı daha etkili bir mücadele yürütülmesini sağlayacaktır.
Irak'ta devlet otoritesinin güçlenmesi, bölgede planlanan ekonomik girişimlerin hayata geçirilmesinde kritik bir önem arz etmektedir. Bu anlamda Basra Körfezi'ni Türkiye üzerinden Avrupa'ya bağlaması düşünülen; ulaşım, ticaret, lojistik ve enerji alanlarında yeni imkânlar yaratma potansiyeli taşıyan "Kalkınma Yolu Projesi" önemli bir eşiktir. Ancak projenin faaliyete girmesi, geçiş güzergâhlarının güvenliğinin sağlanmasına ve bu hatlar boyunca kamu denetiminin tesis edilmesine bağlıdır. Zira devlet dışı silahlı yapıların bulunduğu ve idari kontrolün zayıf kaldığı bir coğrafyada, böylesine kapsamlı bir yatırımın öngörülen ekonomik getiriyi sağlaması güçleşecektir.