
ABD, Rusya ve Çin liderlerini bir araya getiren üçlü zirve, Batı’da “Yeni Yalta” tartışmalarını beraberinde getirdi. Emekli diplomat Engin Solakoğlu, zirvenin Avrupa’nın dünya siyasetindeki ağırlığının azaldığını gösterdiğini belirterek ortak bildirideki enerji ve ticaret vurgusuna dikkat çekti. Solakoğlu, görüşmenin mesajını “Savaşlar olabilir ama ticarete devam” sözleriyle özetledi.
ABD, Rusya ve Çin liderlerini tarihte ilk kez aynı masada buluşturan üçlü zirve, Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Forumu kapsamında dün Çin’in Şıncın kentinde düzenlendi. Batı basınında “Yeni Yalta” olarak yorumlanan görüşmeyi Cumhuriyet’e değerlendiren emekli diplomat Engin Solakoğlu, zirvenin dünyanın belirleyici üç gücünü bir araya getirdiğini ancak Avrupa’nın ya da dünyanın paylaşılması gibi bir durumun söz konusu olmadığını söyledi. Ortak bildirideki “Nükleerin kazananı olmaz” vurgusuna dikkat çeken Solakoğlu, üç ülkenin enerji ve ticaret yollarının açık tutulması, petrol tedarikinin artırılması konusunda da mutabık kaldığını belirtti. Bildiride İran ve Ukrayna’daki savaşlara değinilmediğini vurgulayan Solakoğlu, zirvenin mesajını “Savaşlar olabilir ama ticarete devam” sözleriyle özetledi.
YENİ YALTA BENZETMESİ
ABD, Rusya ve Çin liderlerini bir araya getiren görüşme, Batı’da “Yeni Yalta” benzetmeleriyle değerlendirildi. Bazı yorumcular, zirvenin açıklanmayan gündeminin “Avrupa’nın paylaşımı” olduğunu ileri sürdü. İkinci Dünya Savaşı’nın ardından 4-11 Şubat 1945 tarihleri arasında düzenlenen Yalta Konferansı’na savaşın galipleri Sovyetler Birliği, ABD ve İngiltere katılmış; Kırım’ın Yalta kentindeki görüşmelerde savaş sonrası dünya düzeninin temelleri atılmıştı.
Solakoğlu, “Yeni Yalta” benzetmenin tarihsel koşullar bakımından doğru olmadığını belirterek Yalta Konferansı’nın İkinci Dünya Savaşı’ndan zaferle çıkan müttefikler arasında düzenlendiğini anımsattı. Bugün çeşitli savaşlar yaşansa da dünya savaşı ölçeğinde bir çatışmanın bulunmadığına işaret eden Solakoğlu, APEC kapsamındaki görüşmenin dünyanın iki büyük ekonomisi ABD ve Çin ile jeopolitik konumu ve enerji kaynakları bakımından belirleyici bir rol oynayan Rusya arasında yapıldığını söyledi.
Üçlü görüşmenin, “gezegenin kaderinde Avrupa’nın belirleyici bir yerde olmadığını” da gösterdiğini belirten Solakoğlu, ekonomik gücünü kaybetmeye başlayan ABD ile kuzeye doğru genişleyen Çin’in ilerleyen dönemde karşı karşıya gelebileceğine dikkat çekti. Her iki gücün de Rusya’yı kendi yanında tutmak istediğini ifade eden Solakoğlu, buna karşın dünyanın ya da Avrupa’nın paylaşılması gibi bir durumun söz konusu olmadığını vurguladı.