
ASEAN bölgesel belirsizliklere ve dış kaynaklı risklere karşı dayanıklılığını artırmak amacıyla kendi işbirliği mekanizmalarını güçlendirmeye odaklanıyor.
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Asya Çalışmaları Anabilim Dalı Başkanı ve ASEAN Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Hatice Çelik, 49. ASEAN Zirvesi'nin bölgesel gündemini ve öne çıkan kararları, AA Analiz için kaleme aldı.
Bu hafta Asya’da kelimenin tam anlamıyla bir zirve diplomasisi yaşanıyor. Başta Manila’da düzenlenen 49. ASEAN Zirvesi ve ilgili toplantılar olmak üzere, 33. Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Ekonomi Liderleri Toplantısı (APEC Economic Leaders’ Meeting) da Asya gündeminin bu hafta öne çıkan etkinliklerinden biri oldu ve tabiri caizse tüm dünya Asya’daki gelişmeleri yakından takip ediyor.
Öncelikle, bu yıl ASEAN dönem başkanlığını yürüten Filipinler’in oldukça yoğun bir bölgesel ve uluslararası gündemle karşı karşıya olduğunu vurgulamak gerekir. Bölgesel konulara baktığımızda, ASEAN için en temel başlıklar arasında İsrail/ABD-İran Savaşı kaynaklı belirsizleşen petrol arzı ve artan enerji maliyetleri, Myanmar krizi, doğal afetler ve Güney Çin Denizi gerilimi sıralanabilir.
Uluslararası boyutta ise giderek artan ABD-Çin rekabeti ve bölgenin bu rekabette kendini nasıl konumlandıracağı meselesi en öncelikli gündem olmaya devam ediyor. Dönem başkanlığı görevini Filipinler’den devralan Singapur’un da önümüzdeki yıl yine aynı başlıklar üzerine eğilmesi gerekeceği oldukça net; zira tüm bunlar uzun vadeli işbirliği ve ortaklık gerektiren konular.
ASEAN’ın yeni dönem yol haritası
Manila’da düzenlenen zirvenin ardından yayımlanan bildiriler incelendiğinde, ASEAN’ın önümüzdeki döneme ilişkin oldukça geniş kapsamlı stratejik hedefler belirlediği görülüyor. Bu hedeflerin başında, Myanmar krizine ilişkin 2021 yılında kabul edilen “Beş Maddelik Mutabakat”ın (Five-Point Consensus) [1] uygulanmasının sağlanması geliyor. Bunun yanı sıra, bölgesel ticaretin güvenliğini güçlendirmek amacıyla stratejik ticaret yönetimine, uzay alanındaki gelişmeler doğrultusunda bilim, teknoloji ve inovasyon işbirliğine ve sürdürülebilir orman yönetimine öncelik veriliyor. Ayrıca dijital yeteneklerin hareketliliğinin artırılması, dijital ekonominin geliştirilmesi ve mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin desteklenmesi amacıyla ASEAN içindeki işbirliğinin güçlendirilmesi hedefleniyor. Kritik mineraller ve yaratıcı endüstriler de [2] zirvede öne çıkan diğer stratejik işbirliği alanlarını oluşturuyor.